Pashto Terminology of Pashtun's Tribal Customary Law and Usages [by M. I. Atayi; digit. Shamsullah Aryan]
آ ا ب ت ج خ د ر ز س ش ض غ ق ل م ن ه و ي ټ پ څ چ ډ ړ ږ ژ ښ ک ګ
هد هو هډ
هد هو هډ

Give us a like, if you really like us! که ستاسو دغه پاڼه خوښيږي نو يې لطفا په يو لايک ونازوئ

هډ

هډ په لغوي معنا د دري (استخوان) ته ويل کيږي، خو په اصطلاح کي د قبيلې د پلريني غړی دئ. هغه کسان چي په پلرينه کي سره شريک وي، هغه يو د بل هډونه وي، کله چي په پلرينه کي يو غړی ووژل سي، نو دا د ټوله پلريني له پاره د هډ ماتېدو حکم لري او په دغه حساب د قاتل په مقابله کي دريږي. د پښتو په شفاهي کيسه (موسی جان او ولي‌جان) کي هغه مهال چي ولي‌جان د سهيلي خان په تحريک د يوې بوډۍ له خوا مسموم کيږي، نو هغه د زکندن پر حال خپل زوی ميرولي ته په خطاب کي وايي چي زما (ساری) واخله او ميرولي په يوه ناره کي ورته وايي چي زه به هډ او ساری وکړم؛ له هډ څخه ئې مراد دا دئ چي زه به د هغه هډ غچ واخلم چي سهيلي خان زما په قبيله کي مات کړی دئ. په جرګه او مرکه کي د هډ او هډ‌ماتي اصطلاحات ډېر استعماليږي. هډ په مجازي معنا د قبيلې هغه يو بالاستحقاقه غړی، چي که هر تاوان ور ورسيږي، په مقابل کي د ساري په قانون بدل واخلي. په جګړه او لاس اچولو کي د هډ کلمه استعماليږي، په هغه جګړه کي چي هډ مات وي، د نرخ په قرار ئې تاوان دروند دئ.
Source: [د کتاب نوم: د پښتني قبيلو اصطلاحي قاموس (حقوقي- جزايي- تعاملي)؛ ليکونکی: کانديد اکاډميسن محمد ابراهيم عطايي؛ چاپوونکې اداره: د پښتو څېړنو نړيوال مرکز کابل؛ د چاپ کال: ۱۹۷۸ز.؛ ډيجيټل کوونکی: شمس الله آرين، قاموسونه ټکی کام ۲۰۲۰ز.]